Πίνακας - Τέχνη - Γκράφιτι

ΑΡΧΕΙΟ: «Ένα ζευγάρι… μεταχειρισμένα ιδανικά» – ΗΧΩλόγιο

ΗΧΩΛΌΓΙΟ 197 (2012)Είναι μια πρωτόγνωρη, μια περίεργη κατάσταση αυτή που ζούμε στη μικρή μας πόλη, αγαπημένοι. Δεν ξέρω αν υπάρχει πια επαφή. Δεν ξέρω καν αν συζητάμε μεταξύ μας. Συναντιόμαστε βέβαια, δεν λέω. Ανταλλάσουμε σκόρπιες κουβέντες, δεν αμφιβάλλει κανείς γι αυτό. Μιλάμε για τούτο και για εκείνο, περί ανέμων και υδάτων, για τα νέα σκληρά μέτρα που έρχονται, υιοθετούμε την ορολογία της τρόικας και του υπουργείου οικονομικών, ενώ λέξεις όπως ισοδύναμα μέτρα, οριζόντιες περικοπές, φτώχια, ανεργία, κ.τ.λ. εισβάλλουν βίαια και κυριαρχούν στο λεξιλόγιό μας.

Μετράμε καθημερινά απώλειες, περιγράφουμε στιγμές που ζήσαμε στην καφετέρια ή στην ταβέρνα ή στο περπάτημα. Μας διχάζει η λαθρομετανάστευση και η αντιμετώπισή της, δηλώνουμε εξπέρ στο δόγμα της Θράκης, ένας υφέρπων εθνικισμός μας πνίγει, αλλά μέχρις εκεί.

Τίποτα το σπουδαίο, τίποτα το ανατρεπτικό. Φύλλο δεν κουνιέται στη μικρή μας πόλη. Μιλάμε με πολύ στόμφο αλλά και με ακόμα περισσότερο φόβο. Ένα έμπειρο μάτι το διακρίνει στις συσπάσεις των ματιών μας. Η επιστροφή στην ελαφρότητα, με λίγα λόγια σε αυτό που λέγεται μικροσυζήτηση ή «κουβέντα να γίνεται», είναι δεδομένη. Ο λόγος μας αδύναμος, δεν κάνει καμία προσπάθεια να αναθεωρήσειτις χαμένες αξίες, ούτε καν να ανατρέψει τα γνωστά νοσηρά δεδομένα.

Το μόνο που μας ενδιαφέρει είναι να ξεχάσουμε τα δικά μας και να ξορκίσουμε τη μιζέρια και τον πόνο των άλλων. Στο βιβλίο της Σούζαν Σάντοκ «Παρατηρώντας τον πόνο των άλλων», διαβάζω, αγαπημένοι, πως μερικοί άνθρωποι είναι αποφασισμένοι να κάνουν τα πάντα προκειμένου να μην επηρεαστούν, να μη νιώσουν τη παραμικρή συγκίνηση, να μην πονέσουν από όλα αυτά που συμβαίνουν γύρω τους. Διαβάζω επίσης πως μερικοί, μέσα από το σπίτι τους, καθισμένοι και προστατευμένοι στην ασφάλεια και τη ζεστασιά της πολυθρόνας τους, επιδιώκουν να αισθανθούν ανώτεροι, μακριά από τους πραγματικούς κινδύνους.

Θαρρώ αγαπημένοι πως αυτά που λέει η Σούζαν στο βιβλίο της ταιριάζουν γάντι σ’ εμάς,τους ανθρώπους της μικρής πόλης. Η ζωή όμως είναι εδώ, όπως και να είναι, σφριγηλή, ωραία ή ωραιοποιημένη, ενδιαφέρουσα ή φρικτή, ανάλογα πάντα με τις περιστάσεις,την κοινωνική γαλήνη ή τις περιόδους πολέμου και βίας. Και τώρα τι έχουμε; Πόλεμο μήπως; Μια μορφή πολέμου ίσως; Υπάρχει κανείς που θα μπορούσε να ορίσει το πλαίσιο μέσα στο οποίο κινείται η ζωή μας;

Πάντα σε τέτοιες περιόδους γίνονται πολλαπλές ζυμώσεις, σε πολλά επίπεδα, προκειμένου όλοι μαζί να γυρίσουμε σελίδα και να προχωρήσουμε. Αλλά νομίζω ότι εμάς, εδώ στην μικρή μας πόλη, μας διαφεύγει η ουσία. Όλον αυτόν τον καιρό θα έπρεπε να έχουμε μετρήσει τις ανθρωπιστικές αξίες που εγκαταλείψαμε. Την ανθρωπιά, βασικό στοιχείο του όντος που ονομάζεται άνθρωπος, το ρόλο του, την πορεία του προς το μέλλον, την ευθύνη του την
ατομική, την ευθύνη του μέσα στο σύνολο.

Θυμάμαι τα λόγια που μας έλεγε ο δάσκαλος μου στο σχολείο και που τότε μάλλον δεν μπορούσα να τα καταλάβω: «Μια κοινωνία», έλεγε, «για να αντέξει, χρειάζεται αξίες τέτοιες, που θα έχουν σαν στόχο την άοκνη καλλιέργεια και το γύμνασμα του μυαλού, την αξιοπρέπεια, τον αγώνα για την ελευθερία και τη δικαιοσύνη». Τίποτε από αυτά που έλεγε ο δάσκαλος δε γίνεται.

Αντ’ αυτού, μετράμε απλά νούμερα και εκχωρούμε χωρίς πολλή σκέψη και με ελαφρά τη καρδία το δικαίωμα διαχείρισης όλων των παραπάνω σε μικρές πολιτικές μειοψηφίες, η διαχειριστική ικανότητα των οποίων αμφισβητείται.

Υπάρχει μια φράση στο έργο « Ρόμερσχολμ», του Νορβηγού δραματουργού Ερρίκου Ίψεν. Ο πρωταγωνιστής του έργου ρωτάει κάποια στιγμή τον εξουθενωμένο γέρο Βρέντελ: «Μήπως θα μπορούσα κάπως να σας βοηθήσω;» και απαντάει ο γέρο Βρέντελ: «Αν μπορούσες να μου δανείσεις ένα ιδανικό ή έστω ένα ζευγάρι μεταχειρισμένα ιδανικά, θα έκανες μια καλή πράξη».

Ναι, αγαπημένοι μου, κι εμείς θαρρώ σ’ αυτήν εδώ τη μικρή πόλη, σ’ αυτήν εδώ τη μικρή χώρα, ένα ζευγάρι ιδανικά αναζητούμε. Και ελαφρώς μεταχειρισμένα αν είναι, δε μας πειράζει, δε θα τα αρνηθούμε. Όχι τόσο για εμάς, αλλά κυρίως για τους νέους. Σε αυτούς θα τα προσφέρουμε, στους νέους ανθρώπους, στα παιδιά μας. Σε αυτούς που έρχονται με τη ψυχή τους γεμάτη όνειρα, το μυαλό τους γεμάτο σχέδια και ιδέες, το σώμα τους μέσα στο σφρίγος και τη νεανική ορμή αλλά με τα φτερά ψαλιδισμένα, και αναζητούν μέσα από τις σκόρπιες λέξεις μας την απάντηση για το τι είναι θεμιτό και τι αθέμιτο. Τι είναι ηθικό και τι ανήθικο.

Τι θα μπορούσε, σε έναν καινούριο κόσμο, να σημαίνει κοινωνική καταξίωση και τι κοινωνική δικαιοσύνη. Πώς θα μπορούσαν να ξεχωρίσουν ανάμεσα στην ουσιαστική μοναξιά του ατόμου και τη μοναχικότητα, τη διάθεση να αποσύρονται για να σκεφτούν, να αναλογιστούν, να βάλουν σε τάξη τα πρέπει και τα θέλω τους.

Στην εποχή μας, αγαπημένοι μου, δυστυχώς, οι μεγαλύτεροι δε φαίνεται να έχουν τη διάθεση να θυσιάσουν τη ζωή τους για να επιβιώσουν οι νεότεροι. Γι’ αυτό αναζητούνται επειγόντως ένα ζευγάρι ιδανικά, έστω και μεταχειρισμένα, για να τα κάνουμε δώρο στο μέλλον. Σε ένα μέλλον που διαμορφώνεται διαφορετικό, που προβάλλει ζοφερό και απειλητικό όσο ποτέ στην ιστορία της χώρας, όσο ποτέ στην παγκόσμια ιστορία, ίσως.

Με αγάπη εύα