«Κοινωνίες άρρωστες από πρόοδο…» – ΗΧΩλόγιο

Την περίοδο του Διαφωτισμού, αγαπημένοι μου, ένας από τους εθνοπατέρες των Ηνωμένων Πολιτειών Αμερικής, ο Βενιαμίν Φραγκλίνος, ο οποίος ήταν και οπαδός της επιστήμης και της προόδου, έκανε την εξής προφητεία: “Δεν είναι μακριά η εποχή κατά την οποία όλες οι αρρώστιες θα είναι προγνώσιμες και θεραπεύσιμες με τα μέσα της ιατρικής, τη δε διάρκεια της ζωής μας θα την ορίζει ο καθένας κατά βούληση.”

Τελικά, όπως δείχνουν τα πράγματα, ο αμερικανός Πρόεδρος έκανε λάθος μέγα. Η ιστορική, η φυσική και η κοινωνική εξέλιξη, καθόλου δεν επιβεβαίωσαν αυτήν του την αισιοδοξία. Δυστυχώς, η σχέση του ανθρώπου με τη φύση και του ανθρώπου με την κοινωνία αποδείχτηκε πολύ πιο περίπλοκη απ’ ότι πίστευε ο Βενιαμίν Φραγκλίνος και όλοι οι θεωρητικοί, οι πολιτικοί και οι επιστήμονες που ζούσαν σε μια εποχή άμετρης εμπιστοσύνης στην πρόοδο και την ευθύγραμμη κίνηση της Ιστορίας.

Σήμερα, εμείς που ζούμε στην εποχή της παγκοσμιοποίησης και της απόλυτης κυριαρχίας του χρήματος σε κάθε πεδίο της κοινωνικής ζωής, εισπράττουμε τα καταστροφικά αποτελέσματα άφρονων, κοντόφθαλμων και ιδιοτελών επιλογών των κυρίαρχων ελίτ. Το αντιλαμβάνεται και ο πλέον αδαής, αγαπημένοι μου, πως η ισορροπία με τη φύση έχει διαταραχτεί σε επικίνδυνο και ίσως σε μη αναστρέψιμο βαθμό.

Από την άλλη, ο καπιταλισμός λειτουργεί με έναν τρόπο τέτοιο ώστε να γεννάει καθημερινά όλο και περισσότερες, όλο και μεγαλύτερες και περιττές ανάγκες. Όμως το άγχος για την πραγματοποίησή τους γεννάει και αυτό με τη σειρά του όλο και περισσότερες, όλο και μεγαλύτερες ψυχικές και σωματικές στρεβλώσεις και παράγει ασθένειες
που σχετίζονται, άμεσα ή έμμεσα, με την τεχνολογική πρόοδο και τον τρόπο ζωής που αυτή επιβάλλει.

Στο σημαντικό βιβλίο του «Κοινωνίες άρρωστες από πρόοδο» (1999, Λιβάνης) ο Γάλλος ιστορικός Μαρκ Φερό μάς θυμίζει ότι το 1948 ο ΟΗΕ ίδρυσε την Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας (WHO). Η συγκεκριμένη οργάνωση είχε «αντικειμενικό στόχο την υγεία, ορίζοντάς την ως κατάσταση απόλυτης φυσικής, διανοητικής και ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ευημερίας και όχι μόνο ως απουσία ασθενειών και αναπηριών…».Έχουν περάσει σχεδόν εβδομήντα χρόνια από τότε
και σε αυτό το διάστημα ο στόχος της κάθε άλλο παρά επιβεβαιώθηκε.Αντίθετα, όλα δείχνουν πως η Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας βρίσκεται πολύ μακριά από αυτόν.

Αρκεί να κοιτάξουμε γύρω μας, στο στενό και το ευρύτερο περιβάλλον μας. Πουθενά δε θα συναντήσουμε αυτήν
την κατάσταση της απόλυτης φυσικής και διανοητικής κοινωνικής ευημερίας. Το αντίθετο θα έλεγα. Μα θα μου πείτε, δεν υπήρξαν επιστημονικές πρόοδοι και νίκες κατά των ασθενειών; Και βέβαια υπήρξαν και μάλιστα πολλές. Όμως και στον τομέα της δημόσιας υγείας, το χρήμα και η κυριαρχία του κέρδους λειτούργησε διαβρωτικά.\

Η βιομηχανική επιδίωξη της φθηνής μαζικής παραγωγής οδήγησαν σε έκρηξη ασθένειες όπως ο καρκίνος, ο οποίος, σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία του Κέντρου Μελέτης Καρκίνου της Βρετανίας, τα επόμενα χρόνια αναμένεται να πλήξει τον έναν στους δύο πολίτες σε κάποιο σημείο της ζωής τους. Και αυτό, παρά την πρόοδο στις θεραπείες και την αύξηση του προσδόκιμου ζωής των ασθενών.

Οι χημικές ουσίες έχουν εισβάλει μαζικά στη διατροφή μας. Το μολυσμένο περιβάλλον, η ραδιενέργεια (πρόσφατα και από τη Φουκουσίμα), αλλά και το γεγονός ότι ζούμε συνεχώς υπό πίεση και με το άγχος και το στρες «στο κόκκινο», όλα αυτά δημιουργούν ένα πλαίσιο ζωής νοσηρό και νοσογόνο. Από καιρού εις καιρόν κάνουν την εμφάνισή τους επιδημίες όπως «οι τρελές αγελάδες» ή «η γρίπη των πτηνών» και «η γρίπη των χοίρων».

Όλα αυτά δεν είναι παρά σύμπτωμα αυτής της νοσηρότητας που υπάρχει γύρω μας και μια απλή υπενθύμιση,  ένα καμπανάκι κινδύνου. Όπως λέει ο Φερό, «αυτές οι έφοδοι της φύσης θέτουν όρια σε κάποιες μορφές επιστημονικής προόδου.» Όλο αυτό όμως κοστίζει, αγαπημένοι μου, και το κόστος αυτής της κατάστασης βαραίνει τα δημόσια συστήματα υγείας ενώ από την άλλη πλουτίζει τις πολυεθνικές των φαρμάκων και της ιατρικής τεχνολογίας, για τις οποίες εμείς οι πολίτες δεν είμαστε τίποτε άλλο παρά ένα απλό και αναλώσιμο μέσο που τους αποφέρει υψηλή κερδοφορία.

Είναι σίγουρο επίσης ότι αυτές οι εξελίξεις πλήττουν και τη δημοκρατία όπως την ξέρουμε, αφού αυτή οφείλει να διασφαλίζει εκείνα ακριβώς τα στοιχεία επιβίωσης που θα εξασφαλίζουν την υγεία των πολιτών και μια ισορροπημένη σχέση με τη φύση και την κοινωνία. Μπορεί, αγαπημένοι μου, να «κρύβουμε» τον θάνατο σε αποστειρωμένα νοσοκομεία, όμως δεν μπορούμε να ξεφύγουμε από ένα σύστημα τέρας που προκαλεί τον θάνατο και τον αναπαράγει με όλους τους δυνατούς τρόπους, απλά και μόνο γιατί έτσι το συμφέρει…

Με αγάπη εύα