«Μια βουτιά στη… μυθολογία» – ΗΧΩλόγιο

Τι σας έρχεται στο νου, αγαπημένοι μου, όταν ακούτε το όνομα Τειρεσίας; Σφραγισμένες επιταγές, απλήρωτες συναλλαγματικές, απλήρωτες πιστωτικές κάρτες, δάνεια, πλειστηριασμοί, κατασχέσεις, πτωχεύσεις και άλλα τέτοια ωραία πραγματάκια και μια λίστα, μαύρη, κατάμαυρη με ονόματα ανθρώπων που είναι όμηροι… τραπεζών. Ναι, αυτός είναι για τους περισσότερους ο Τειρεσίας, σήμερα.

Τι ήταν όμως ο Τειρεσίας πριν γίνει… σύμβολο τραπεζικού ελέγχου και πόλος έλξης βίαιων επιθέσεων; Για να το μάθουμε ας κάνουμε μια βουτιά στα βάθη της μυθολογίας μας, μιας και η κρίση δεν μας επιτρέπει να κάνουμε τις βουτιές μας σε κάποια καταγάλανη ελληνική παραλία. Ο Τειρεσίας λοιπόν, αγαπημένοι μου, ήταν απόγονος του Σπαρτού Ουδαίου, που ήταν ένας από τους πέντε πρώτους υπηκόους του Κάδμου στην Καδμεία. Από το… βιογραφικό του καταλαβαίνει κανείς πως είχε περάσει των παθών του τον τάραχο από τους θεούς, γι’ αυτό φαίνεται ότι αποφάσισε να πάρει εκδίκηση.

Και μιας και δεν είναι εύκολο να τα βάλει με τους θεούς, τα έβαλε με τους ανθρώπους και ταλαιπώρησε στον αιώνα μας κόσμο και κοσμάκη. Να τα πάρουμε όμως τα πράγματα από την αρχή. Τα βάσανά του άρχισαν όταν κάποτε, ανεβαίνοντας στο όρος Κιθαιρώνα, είδε ανάμεσα στο πλούσιο γρασίδι δυο φίδια σε ερωτική περίπτυξη. Τέντωσε το ραβδί που κρατούσε και τα χτύπησε με δύναμη. Αυτόματα, ο δυστυχής Τειρεσίας μεταμορφώθηκε σε γυναίκα. Εφτά χρόνια αργότερα και αφού περιπλανήθηκε αρκετά με το νέο του φύλο, ξαναβρέθηκε στο ίδιο σημείο. Εκεί ξαναείδε τα ίδια φίδια να ερωτοτροπούν στην ίδια στάση. Τέντωσε πάλι το ραβδί του, τα χτύπησε και, ω του θαύματος, ξανάγινε άνδρας!

Εκείνη την ώρα, αγαπημένοι, ψηλά στο άντρο των θεών, τον Όλυμπο, ο Δίας είχε πιάσει φιλοσοφική συζήτηση με την Ήρα, πάνω στο προσφιλές θέμα του ηγέτη των θεών, αυτό των σεξουαλικών σχέσεων. Ο Δίας υποστήριζε ότι στη σεξουαλική επαφή, η γυναίκα είναι εκείνη που νιώθει την πιο μεγάλη ηδονή. Η Ήρα, σεμνότυφη κι ελαφρά ενοχλημένη, επέμενε για το αντίθετο. Αφού το φιλοσόφησαν για ώρα πολύ και δεν κατέληξαν πουθενά, αποφάσισαν να ρωτήσουν κάποιον… ειδήμονα.

Καθώς λοιπόν ο Τειρεσίας ήταν ο μοναδικός στον κόσμο άνθρωπος που είχε ζήσει και ως «πλήρης άνδρας» και ως «πλήρης γυναίκα», γινόταν αυτόματα και ο μοναδικός ειδικός που θα μπορούσε να τους λύσει την απορία. Οπότε και τον κάλεσαν στον Όλυμπο να καταθέσει τα φώτα της γνώσης του. Άκουσε ο Τειρεσίας με προσοχή και τις δύο απόψεις και αποφάνθηκε: «Αν υποθέσουμε ότι η σεξουαλική απόλαυση χωρίζεται σε δέκα μέρη, είναι η γυναίκα που χαίρεται τα εννέα, ενώ ο άνδρας μοναχά το ένα!» Λύσσαξε η Ήρα! Να δικαιωθεί ο Δίας;

Μανιασμένη, τον τύφλωσε. Από την άλλη, ο Δίας που δικαιώθηκε τον λυπήθηκε και του έδωσε το χάρισμα να καταλαβαίνει τη γλώσσα των πουλιών, να προβλέπει το μέλλον και, μαζί με αυτά, του έδωσε και έξτρα μπόνους τη δυνατότητα να ζήσει επτά γενιές. Υπάρχει βέβαια και μια πιο πειστική εκδοχή, ότι ο Τειρεσίας είχε αποκτήσει από μόνος του τα χαρίσματα της μαντικής τέχνης και, επειδή τα χρησιμοποιούσε για να προλέγει στους ανθρώπους τι τους περιμένει, οι θεοί τον τύφλωσαν για να ησυχάσουν.

Σύμφωνα με άλλη εκδοχή, ο έρμος ο Τειρεσίας άλλαξε φύλο επτά φορές, όσες και οι γενιές που έζησε. Πατέρας του ήταν ο Ευήρης, απόγονος όχι του Σπαρτού Ουδαίου αλλά του Ουδαίου από τη Σπάρτη. Μητέρα του ήταν η Χαρικλώ, μια από τις πιο αγαπημένες νύμφες της θεάς Αθηνάς. Μόνο που δεν ήταν «ο» αλλά «η» Τειρεσία. Με άλλα λόγια, γεννήθηκε κορίτσι! Πανέμορφο κορίτσι. Κουκλί ζωγραφιστό. Όταν έγινε επτά χρονών, το είδε το κουκλί ο θεός Απόλλωνας και το αγάπησε. Η Τειρεσία εκμεταλλεύτηκε τον έρωτα του Απόλλωνα και ζήτησε να της μάθει τη μαντική τέχνη. Πράγμα που ο ερωτευμένος θεός το έκανε, με την προϋπόθεση ότι θα πλάγιαζε μαζί του. Αυτή όμως αρνήθηκε και ο Απόλλωνας θύμωσε τόσο πολύ που την έκανε άνδρα.

Ως άνδρας, λοιπόν, ο Τειρεσίας κλήθηκε στον Όλυμπο να γνωμοδοτήσει πάνω στη διαφορά περί των σεξουαλικών του Δία και της Ήρας. Εκεί έδωσε τη γνωστή απάντηση ότι η γυναίκα νιώθει στον έρωτα την πιο μεγάλη ηδονή. Η Ήρα θύμωσε και τον μεταμόρφωσε σε γυναίκα. Όμορφη γυναίκα όμως. Έτσι όμορφη που ήταν, την αγάπησε ένα παλικάρι από το Άργος. Τον αγάπησε και αυτή αλλά δεν πρόλαβε να χαρεί τον έρωτά της. Επειδή κορόιδεψε ένα άγαλμα της Ήρας, αυτή έγινε έξαλλη κι αυτήν τη φορά τη μεταμόρφωσε σε άσχημο άνδρα. Καμιά δεν τον ήθελε πια τον Τειρεσία, ώσπου τον λυπήθηκε ο Δίας και τον μεταμόρφωσε σε πάρα πολύ όμορφη γυναίκα.

Αυτήν τη φορά την ερωτεύτηκε ο Γλύφιος από την Τροιζήνα και θέλησε να τη βιάσει. Η Τειρεσία, που είχε απηυδήσει πια, όχι μόνο αντιστάθηκε αλλά κατάφερε και να σκοτώσει τον επίδοξο βιαστή. Ο Γλύφιος όμως, δεν ήταν όποιος κι όποιος. Είχε τα μεγάλα μέσα γιατί ήταν ερωτικά προστατευόμενος του θεού Ποσειδώνα, ο οποίος θεός Ποσειδώνας ζήτησε από τις Μοίρες να την τιμωρήσουν. Και τι τιμωρία λέτε να επέβαλλαν άραγε οι μοίρες; Την έκαναν άνδρα!

Αν νομίσετε ότι εδώ τελειώνουν τα βάσανά του, πλανάσθε πλάνην οικτράν, αγαπημένοι μου. Στους γάμους του Πηλέα και της Θέτιδας ξέσπασε αντιδικία για το ποια είναι η πιο όμορφη. Όχι, δεν ήταν καλλιστεία ανάμεσα στην Ήρα, την Αθηνά και την Αφροδίτη αλλά ανάμεσα στην Αφροδίτη και τις τρεις Χάριτες, οι οποίες, για την περίσταση, δεν ήταν οι γνωστές (Αγλαΐα, Ευφροσύνη και Θάλεια) αλλά οι Καλή, Πασιθέα και Ευφροσύνη. Αυτές δε, κάλεσαν όχι τον Πάρη αλλά τον Τειρεσία να κρίνει την καλλίστην. Αυτός διάλεξε την Καλή και έκανε την Αφροδίτη να θυμώσει τόσο πολύ μαζί του που τον μεταμόρφωσε σε γυναίκα, αλλά γριά.

Η Καλή όμως που είχε πάρει τον τίτλο της ομορφότερης δεν την άφησε έτσι. Της χάρισε όμορφα, μακριά, λαμπερά μαλλιά. Αν και γριά, η πλούσια κώμη της την έκανε πολύ επιθυμητή. Η Τειρεσία, που αν και γριά δεν κάθονταν στα αυγά της, βρέθηκε κάποτε στην Κρήτη. Την είδε ο Άραχνος και την ερωτεύτηκε. Αυτός, πάλι, είχε άλλο κουσούρι. Καυχιόταν ότι είναι εραστής της Αφροδίτης. Το άκουσε η θεά της ομορφιάς και μεταμόρφωσε τον Άραχνο σε νυφίτσα και την Τειρεσία σε ποντικό και κάπου εδώ τελείωσε, επί τέλους, αυτή η ιστορία.

Όλες αυτές οι… μεταπηδήσεις από το ένα φύλο στο άλλο, όμως, ωφέλησαν σε κάτι, αγαπημένοι μου: Σε κάποια από τις φάσεις της ζωής του, ο Τειρεσίας επινόησε το κηρύκειο, κυριότερο έμβλημα του Ερμή που δείχνει δυο φίδια πλεγμένα σαν σε ερωτική περίπτυξη. Ειδικοί πιστεύουν ότι τα δυο φίδια στο κηρύκειο είναι υπαινιγμός για τα όσα συνέβησαν στον Κιθαιρώνα, το αρσενικό και θηλυκό, και δηλώνουν τη διπλή φύση του Ερμή ως απεσταλμένου τόσο του Δία όσο και της Αφροδίτης, ουσιαστικά θεού αρσενικού και θηλυκού ταυτόχρονα, όπως μετουσιώνεται στον Ερμαφρόδιτο.

Ο Τειρεσίας, ως ο άνθρωπος που έζησε και με τα δυο φύλα, ήταν ο πιο κατάλληλος να κατασκευάσει το συμβολικό ραβδί.

Με αγάπη εύα